سبک زندگی(۵)

۱۳۹۱/۱۰/۲۴ سبک زندگی(۵)

 مفهوم رفتار اخلاقی در سبک زندگی

  1. هر عالمی، ادبی دارد. ادب در باطنی ترین معنای خود، تجلی نسبت میان آدمی و هستی است. ادب ظهور معنایی است که ما از نحوه ی بودمان در عالم دریافت می کنیم. اما در فهم ظاهری و اجتماعی، ادب اصطلاحاً رعایت قواعدی است که با تایید عموم اهالی آن عالم همراه است و عدم رعایت آن شماتت و تقبیح آنها را در پی دارد. متناسب با بنیان های نگرشی هر حوزه ی تمدنی، ادب آن عالم با دیگری تفاوت پیدا می کند.
  2. بطور مثال در فهم ادب کلان شهرهای مدرن به نوعی رفتار خاص اشاره می شود که اصطلاحاً (civil Inattention)  یا بی توجهی مدنی گفته می شود. بی توجهی مدنی یعنی اینکه شهروند جامعه ی مدرن در مواجهه ی اتفاقی با رهگذران آشنا، بجای آغاز گفتگو و احوالپرسی، تغافل می کنند، و از کنار آنها با بی اعتنایی می گذرند. بشر جدید علیرغم سعی وافری که در تحریک کنندگی و جلب نظر دیگران دارد ولی باطناً از بودن با آدمیان می هراسد. او خاص می پوشد، خاص آرایش می کند، خاص می خرامد، خاص حرف می زند، اما در عین حال بی اعتنا و منفرد باقی می ماند. بنابراین می توان گفت ادب زندگی اجتماعی در کلان شهرهای مدرن دقیقاً نوعی بی ادبی در اجتماع مسلمین است. در کلان شهرهای مدرن، آنچه که عرفاً رفتار گرم و صمیمی خوانده می شود، به نوعی فضولی و مزاحمت تعبیر می شود. برهمین سیاق، شهروند مدرن حتی وقتی رهگذری میخواهد از او وقت را بپرسد یا در پیدا کردن نشانی از او کمک بگیرد، احساس عدم امنیت می کند. درحالیکه ادب اجتماعی ایران پیشاتجدد متضمن برقراری ارتباطات میان فردی وثیق ولو به بهانه های کوتاه مدت و گذری بوده است.(به روایاتی مراجعه کنید که به پرسیدن اسم همسفر و جویا شدن احوال او در موقعیت های مختلف اشاره دارد.)
  3. برخی فلاسفه ی تاریخ معتقدند شهروندان در جهان شهرها هرچند ظواهر ادب و اخلاق اجتماعی را رعایت می کنند لیکن عمیقاً بی ادب، خام و بی بهره ی از تربیت انسانی و اجتماعی اند. ادب و اخلاق اجتماعی آنها صرفاً رعایت ظواهری است که نوعی تشخّص اجتماعی به آنها می دهد بنابراین نماد هویت بحساب نمیآید. آنها لباس های خوب می پوشند، بهداشت را رعایت می کنند، صف و نوبت را مراعات می کنند، در مترو و تاکسی بلند حرف نمی زنند و… .این آداب عموماً نوعی رفتار ناشی از عادت و بدون ارتباط با فهم و احساس عمیق انسانی است. به عبارتی ادب ظاهری شهروندان مدرن، با نوعی بی ادبی و بی تعهدی عمیق باطنی همنشین می شود که ناشی از سرگشتگی او و عین گسستگی و جدا افتادن او از معنای اصیل حیات است. بطور مثال از یک رهگذر خوش لباس انتظار نمی رود که هنگامیکه دو کودک را در حال زد و خورد می بیند، پادرمیانی کند و آنها را به صلح و آشتی دعوت کند؛ یا اگر کسی از او تقاضای کمک می کند با احساس تعهد برای او وقت بگذارد؛ یا با شنیدن صدای گریه و شیون از خانه ی همسایه، جویای احوال او شود؛ او راه خود را می گیرد و با بی توجهی مدنی به «خود» می پردازد. مفاهیمی چون احترام به دیگران، تواضع، آرامش، صبر، مسوولیت پذیری و… همگی مفاهیمی مشترک اند که روانشناسی جدید هم به کرّات از آنها به عنوان ادب اجتماعی و اخلاق عمومی یاد می کند. اما تفاوت بنیادینی در تلقی از این مفاهیم با تلقی دینی از آنها دارد. بسیار دیده و شنیده اید که روانشناس خوش لباس و متشخصی به آرامی شهروندان را به آرامش، صبر و رعایت حقوق دیگران سفارش میکند. استادان و مشاوران و مددکاران اجتماعی مدرن، درواقع به  شهروندان می آموزند که رفتاری را بیاموزند تا زندگی برای آنها و دیگران لذت بخش تر باشد. اما هیچگاه این سوال پاسخ داده نمی شود که چرا شهروندان مدرن کمتر به آموزش هایی که می بینند پایبند می مانند.
  4. اخلاق و ادب در سبک زندگی مدرن علیرغم اشتراک در صورت الفاظ ولی تفاوتی مبنایی با اخلاق و ادب در سبک زندگی ایرانی-اسلامی دارد. به اصطلاح گفته می شود این دسته از مفاهیم دچار «فروکاست» یا تقلیل و تحویل درمعانی شده اند. اخلاق و ادب در تلقی دینی، متصف شدن ظاهری به برخی اوصاف و یا رعایت قواعد صوری اجتماعی نیست. به عبارتی صبر، تواضع، آرامش، عزتمندی و… نه به عنوان مجموعه رفتارهایی که باید آموخته شوند یا قواعدی که باید رعایت شوند، که به عنوان «ملکات نفسانی» شناخته می شوند. علامه طباطبائی صاحب تفسیر المیزان می‌فرمایند: «علم اخلاق عبارت است از فنی که پیرامون ملکات انسانی بحث می‌کند، ملکاتی که مربوط به قوای نباتی و حیوانی و انسانی اوست برای این هدف بحث می‌کند که فضائل را از رذائل جدا سازد.( المیزان، ج ۱، ص ۳۶۸) این تعریف و تعاریف مشابه، اخلاق را برآمده از خلق و باطن انسانی می دانند که تجلیات ظاهری آن در شکل رفتار ظاهری و ادب اجتماعی دیده می شود.به تعبیر عرفان اسلامی انسان صادراتی دارد هماهنگ با واردات او و آنچه از او سرمی زند ثمره ی ملکات نفسانی او و حاصل تربیتی است که «واجد» آن شده است. در حکمت اسلامی، فضایل اخلاقی مرحله ایست که در وجود انسان «محقق» می شود و در واقع انسان در طی مراتب سلوک «واجد» این مرتبه می شود و فضایل به صورت ملکاتی در تملک نفس او در می آیند. تلقی اینچنینی از اخلاق طبعاً همنشین با حضور، ذکر، خلوت و عبادت است و نه ثمره ی آموزش های شهروندی یا توصیه های ایمنی یا مهارت افزایی و امثال این تعابیر عرفی.
  5. امروزه زیاد دیده می شود که متناسب با فرهنگ عمومی کلان شهرهای مدرن، توصیه های اخلاقی ناشی از معانی باطنی، جای خود را به مفاهیم تقلیل یافته و عرفی می دهند. زمانی روی قبض های آب و برق این عبارت آمده بود که «مصرف بی رویه موجب ضمان است»؛ این تعبیر یک تحذیر و هشدار اخلاقی و شرعی است و با این جمله که «ارائه ی بلیط نشانه ی شخصیت شماست» بطور مبنایی متفاوت است. اولی نمایانگر ارتباط معنایی آدمی با یک زیست باشعور است و دومی نمایانگر دست و پا زدن برای جعل هویت برای انسانی است که در پی جلب توجه دیگران است؛ اولی هشداری است مبتنی بر تعهد باطنی مخاطبان به نسبت میان رفتارهایشان و نتایج شرعی و اخلاقی آن؛ و دومی یک هشدار نسبت به تشخّص ظاهری اجتماعی است. بنابراین شهروند مدرن می آموزد در مواقعی که نظارت عمومی وجود ندارد، رعایت قواعد اخلاقی هم ضرورتی ندارد. او بطور مکانیکی در مواقع لزوم مودب به ادب شهروندی است و در مواقع دیگر انسانی است به غایت خام و تربیت نشده که به اقتضاء نفس خود رفتار می کند.

    ۳۰ دیدگاه ثبت شده

    1. سلام علیکم، متشکریم از یادداشت شما.
      منتشر شد : http://www.8dey.ir/40029/

    2. اخلاقیات و ادب اجتماعی در تمامی شئون زندگی، وظیفه شرعی و انسانی ست نه ابزاری برای ارتقاء ظاهری و مقطعی شخصیت افراد و ریشه در ایدئولوژی افراد دارد که انسان ها با آن خو گرفته و رشد می یابند. و ناخودآگاه و بصورت فطری -در صورت پرورش آن- به آن عمل می کنند. نه از ترس خانواده و پلیس و …

    3. پیام تبریک امام خمینی ره به مناسبت میلاد حضرت مسیح
      کلیپی زیبا ازشبکه نصر با زیرنویس انگلیسی
      http://www.nasrtv.com/modules/video/singlefile.php?lid=3714

    4. محمد رضا /

      ضمن تشکر از این مقاله زیبا و آموزنده، به ویژه بند چهارم آن که به نکات بسیاری دقیقی در باب تفاوت اخلاق اسلامی و اخلاق مدرن اشاره شده بود، تصور می کنم املای واژه انگلیسی معادل «مدنی» در عبارت «بی توجهی مدنی» بصورت “Civil” صحیح می باشد.
      همچنین می خواستم خواهش کنم به نوشتن این سلسله مقالات ارزشمند در مورد موضوع مهم «سبک زندگی» همچنان ادامه دهید.

      با تشکر فراوان

    5. حسین قاسمی /

      برنامه‌ریزی‌های طولانی‌مدت غرب که با دقت زیاد، سازماندهی و هزینه‌های بالا علیه ایران صورت می‌گیرد با یک سخنرانی یک ساعته رهبر معظم انقلاب خنثی می‌شود، چراکه مردم به وی اعتماد توام با اعتقاد دارند.

      این مطلب به نقل از سایت دکتر قدیری ابیانه http://www.ghadiri.ir می باشد.

    6. محسن /

      برخی فلاسفه ی تاریخ معتقدند شهروندان در جهان شهرها هرچند ظواهر ادب و اخلاق اجتماعی را رعایت می کنند لیکن عمیقاً بی ادب، خام و بی بهره ی از تربیت انسانی و اجتماعی اند.
      واقعا لذت بردم .ایا ادب یک مورد ظاهری نیست؟اینکه شما با لبخند یک عمر به مردم پاسخ دهید ولی در باطن بی تربیت هستید !!!از عجایب است.
      !امروز ما نحوه حرف زدن برخی را مثل ریس جمهور می بینیم می توان گفت ایشان در باطن مودبند ؟

    7. محسن /

      مسولین ما از این اخلاق اسلامی چرا استفاده نمی کنند؟

    8. مرضیه /

      خدا خیرتان دهاد جناب دکتر
      من همواره پیگیر سایتتون هستم و بدینوسیله از مطالب راهگشایی که میذارید مراتب تشکر خودم رو اعلام میدارم…
      ای کاش امثال شما در صدا و سیما بخصوص بخش های مدیریتی و نظارتی بودند تا هر روز شاهد وقیح تر شدن تولیدات این رسانه به اصطلاح ملی نباشیم… :( (

      • محسن /

        وقیح تر شدن صدا و سیما در عرصه سیاهنمایی کشورهای دیگر یا منظورتان مسایل مربوط به حجاب است؟

    9. سجاد /

      سلام جناب یامین پور.خدا قوت…!!
      میشه لطف کنید اگر مطلبی در مورد راه مقابله با این خصلت اخلاقی و راهی برای بر طرف کردنش دارید بیشتر راهنمایی کنید؟ممنون میشم.

    10. سلام جناب دکتر با الهام از این مقاله یک متن در وبلاگم نوشتم.خوشحال میشم ببینید و نظر بدهید.
      ممنون

    11. لوتوس /

      آخر من نفهمیدم که حالا که پیگیری بعضی از احوال اطرافیان از طرف ما دخالت و فضولی محسوب میشه. ما متصف بشیم به همون اخلاق انسانی غیر انسانی قبلمون؟ یا به اخلاق اسلامی؟!به همراه نکوهش خیلی ها؟
      باید فرهنگ سازی بشه بنظرم

    12. محسن /

      برداشت جالبی از اخلاق و ادب نزد شما نیست.از ابتدای انقلاب لقب بی ترمز بودن برخی به همین اطلاق می شد.

      • movafegham
        aadame bi adabi hastee
        kheylee rahat be aadamha tohin meekonee
        kami be harfhaat fekr kon aaghaa
        adabe eslaameeye khodet ham nadaree pass

    13. الهام /

      یعنی تهرونیا همه بی ادبن ؟

    14. رضا سیفی /

      چرا مذهب در میان مردم سطح پایین از هر نظر به صورت افراطی دیده می شود ؟

      • بهزاد /

        افراطی نیست.اقشار بالاتر درآمدی زیادی تسامح و تساهل دارند ودر ۹۰درصد افراد وضع مالی خوب با یاد خدا و ایمان عملی نسبت معکوس داره! 

    15. رضا سیفی /

      اقای قدیری ابیانه کارشناس سیاسی تمام دوران در یک مصاحبه فرمودند اصاح طلبان به مثابه شمر هستند!!!!این کارشناسی است از نسل انگشتر و یقه بسته !!!!

    16. فرزاد دالوند /

      با سلام بنده هرگز سیاسی نیستم.ولی این روزها بد جوری افسرده ام.مردم اطرافم هم افسرده اند.زندگی تکراری و مزخرف شده.در اینترنت می گشتم که به اینجا رسیدم.شما این افسردهگی را تایید می کنید؟اسباب بروز ان را فرزندان روح الله فراهم نکرذدند؟موسیقی و رقص و شادمانی ممنوع شد.علنا گریه کردن تبلیغ شد.تکلیف مردمی که مثل شما عاشق بر سر زدن نیستند جیست؟این جمله را بخوانید:
      «پرنده ی شادمانی از آشیانه ی دل و آسمانِ جمالِ مبارکِ مردم ایران پرزد و رفت. و هیولای افسردگی بجای آن نشست.»

      • تکلیف کسانی که مثل شما عاشق رقص و پارتی و بزن و بکوب و…..نیستند چیست؟
        آنکه که اهل موسیقی(از نوعی که مد نظر شماست) و رقص و شادمانی!؟ و بقیه موارد است همواره بساط خود را داشته است و از هیچ کس ابایی ندارد.نگاهی به آمار خودکشی ها و افسردگی ها در جوامع آزاد!! و مرفه بیاندازید تا متوجه شوید که رقص و پایکوبی غذای روح انسان نیست.
        *
        اما اینکه ما شادی کردن بدون گناه را یاد نگرفته ایم هم خود جای بحث بسیار دارد.

    17. فرزاد دالوند /

      چگونه از تشکیل حکومت اسلامی پس از ۳۳ سال صحبت می کنی؟در ان حکومت مردم مخالف را مجازات می کنید؟

    18. خبرنامه
      سلام بروزم با طرحی
      سال تولید ملی؟
      :داریم به روزهای آخر سال تولید ملی می رسیم، اما باز هم دریغ از یک حرکت اساسی…
      http://www.sarbaz41.blogfa.com/
      منتظر نظرات ارزشمندتون هستیم

    19. ممد نبودی ببینی /

      شما بیماری های موضعی نظام را، سرطان های لاعلاج می بینید. سالهاست که اینگونه اید.
      این جمله شماست.ولی به خودتان بیشتر می چسبه!!!!زیرا دنیا را سیاه و سرطانی می بینید.

    20. فاطمه /

      من مطالب اخیر شما را راجب جامعه اسلامی دنبال کردم.فکر نمی کنم که عقاید شما در مورد جامعه درست باشد.در لینک پایینی دلیلش مشخص است.
      http://www.iranianuk.com/page.php5?id=20130124125944024
      شما مردم ایران را که ۳۰ سال تجربه انقلاب را دارند و الان هم مخالف هستند را خودفروخته به بی بی سی می خوانید این چگونه ممکن است؟فکر نمی کنید باید به نظر مردم احترام بگذارید؟
      مردم ایران در زمان انقلاب به دنبال رفاه بیشتر و جلوگیری از دزدی خانواده شاه اعتراض کردند ولی الان به روزگاری دچار شدند که همان ها را هم از دست دادند !!!

    21. سلام
      شاید ربطی نداشته باشه ولی نمی دونستم کجا بزنم.
      آیا پرداختن به اخباری که (دوستان اون ور آبی و یا بعضی از این ور آبی ها می زنن )در مورد انتخابات هست،انتخابات آزاد و گرفتار و… به صلاح هست،مثلا بیام روشنفکرگری کنیم و یا اینکه بنا بر سخنان رهبرب هنوز زمان مناسبش نیست.

    22. کیمیا /

      برخی از دوستان بیسواد اصرار دارند در همه مباحث شرکت کنند و با اینکار نه فقط میزان فهم و شعور خود را میرسانند ، بلکه باعث خجالت افرادی می شوند که مثلا دارند از آنها دفاع می کنند..نمونه اش این آقای بهزاد …فکر کنم این بنده خدا عمدا قصد تخریب دیدگاههای خوانندگان را دارد..در مورد همه چیز هم نظر می دهد در حد مرجع تقلید…از دوستان خواهشمندم زیاد به نوشته هایش توجه نکنید…متشکرم

    23. با سلام…
      سایت شما و مطلب شما لینک شد.
      موفق باشید…
      بسیار خوب به مسائل زنان اشاره فرمودین.

    24. با سلام.سایت و مطلب شما لینک شد…

    25. مرضییه /

      من کامنت کاربر کیمیا را تایید می کنم.جامعه ما نیاز به این نوع نظرات ندارد.

    26. سید مهدی رضوانی /

      بسمه تعالی
      سلام
      ممکنه بفرمایید چرا نظر بنده را نمایش ندادید. منظورم همان نظریست که در مورد سودمحور بودن تخاطب قرآن با مردم نوشته بودم و البته در ابتدایش هم موافقتم را با نوشته شما اعلام کرده بودم. برایم واقعا سوال است چون در ابتدای آن موافقتم را اعلام کرده بودم پس احتمالا با برداشت بنده از قرآن مخالفید. ممکنست بفرمایید چرا.
      متشکرم
      در پناه حق

    دنبال کردن

    1.  در فهم ادب کلان شهرهای مدرن به نوعی رفتار خاص... - وحید یامین پور | وحید یامین پور - [...] سبک زندگی(۵) – وحید یامین پور مفهوم رفتار اخلاقی در سبک زندگی. هر عالمی، ادبی دارد. ادب در باطنی …
    2.  در فهم ادب کلان شهرهای مدرن به نوعی رفتار خاص... - وحید یامین پور | وحید یامین پور - [...] سبک زندگی(۵) – وحید یامین پور مفهوم رفتار اخلاقی در سبک زندگی. هر عالمی، ادبی دارد. ادب در باطنی …
    3. گوگل پلاس یامین پور در فهم ادب کلان شهرهای مدرن به نوعی رفتار خاص... » گوگل پلاس یامین پور - [...] سبک زندگی(۵) – وحید یامین پور مفهوم رفتار اخلاقی در سبک زندگی. هر عالمی، ادبی دارد. ادب در باطنی …

    ارسال دیدگاه شما

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


    8 + 5 =