سبک زندگی (۶)

۱۳۹۱/۱۱/۲۹ سبک زندگی (۶)

مفهوم یابی سبک زندگی در اندیشه ی امام خمینی(ره)

وحید یامین پور

سبک زندگ از نظریه نشأت می گیرد یا نظریه از سبک زندگی؟ نسبت هستی شناسی با سبک زندگی چیست؟ آیا می توان با «تزریق» یک انگاره ی وجود شناختی، آدمیان را به ساخت عالمی متناسب با آن انگاره متمایل کرد؟ آیا می توان با یک سبک از زندگی، منظومه ای هستی شناختی را در ذهن آدمیان متولد کرد؟

  1. «سبک زندگی» هرچند مفهومی نوپدید نیست لیکن دیرزمانی نیست که جایگزین مفاهیمی چون «طبقه اجتماعی» برای جبران جاماندگی تفکر اجتماعی در توضیح تحولات متاخر شده است. سبک زندگی تا زمانی که در پارادایم علم جدید استفاده می شود، معنا و اقتضائات تاریخی اش را با خود به همراه دارد. اما زمانی که قرار است در نسبت با منطق دیگری چون منطق دینی استفاده شود، بهتر آن است که برایش معادلی در تاریخ دین یافت شود. یافتن این معادل به محقق کمک خواهد کرد تا ردّ مناسبات این مفهوم را با سایر مفاهیم دینی پیدا کند. حساسیت نسبت به مفهوم سبک زندگی در محافل علمی بخصوص از زمانی که رهبر انقلاب آنرا نرم افزار تمدّن اسلامی خواندند، بیش از گذشته شد. آنچنان که  از تعریف رایج برمی آید اجزای تشکیل دهنده ی سبک زندگی که این مفهوم را توضیح می دهد از قبیل خانواده، ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، تفریحات، کسب و کار و رفتارهای فردی و اجتماعی در محیطهای مختلف ، ابعاد نوپدیدی در زندگی ما نیستند و طبعاً می توان در میان انحاء تفکر و علوم متولد شده در تاریخ فرهنگ و تفکر اسلامی، در قبال آنها مفهومی را یافت که امکان مطالعه ی آنرا در منطق و ادبیات دینی تسهیل کند. رهبر انقلاب خود اصطلاح «عقل معاش» را در مفهوم جامع خود، مترادف مفهوم سبک و فرهنگ زندگی دانستند. این بدان معناست که لازم است برای فهم درست این مفهوم و بهره بردن از مآثر فکری و تمدنی در پاسخ به مسائل مرتبط با آن، بدنبال کشف مفاهیم معادل باشیم. این نوشتار تلاشی در همین زمینه است.
  2. در متون شاخص عرفان نظری می توان به عنوان فهم اسلامی مفهوم «سبک زندگی» زمینه ای را یافت. در فهم عرفانی، میان نشئه ی ناسوتی انسان و درک وجود شناختی او نسبت وثیقی برقرار است. توضیح آنکه در عرفان نظری انسان دارای سه حضرت، سه عالم یا سه مقام دانسته می شود. هرکدام از این عوالم تربیت مخصوص و علم مخصوص و عمل مناسب با آن مقام و نشئه را اقتضاء دارد. در نظر  عرفا نشئه ی بالادستی واجد حضرت وجود شناختی است. آنرا عالم غیب، نشئه ی آخرت کبری و مقام روحانیت و عقل می دانند. به تعبیر امام راحل رضوا ن الله تعالی علیه بالاترین و شریفترین علم متکفل تربیت آدمی در این نشئه و مقام است و آن علمی است که : « تقویت و تربیت عالم و روحانیت و عقل مجرد را کند، علم به ذات مقدس حق و معرفت اوصـاف جـمـال و جـلال ، و عـلم بـه عـوالم غـیـبـیـه تـجـردیـه ، از قـبـیـل مـلائکـه و اصـنـاف آن ، از اعـلى مـراتـب جبروت اعلى و ملکوت اعلى تا اخیره ملکوت …»* با این وصف عالم جبروت یا آخرت کبری یا عقل، راجع به کمالات عقلی و وظائف روحی است و آنچنان که امام(ره) می فرمایند: «مـتـکفل این علم پس از انبیا و اولیا، علیهم السلام ، فلاسفه و اعاظم از حکما و اصحاب معرفت و عرفان هستند.(همان) دو نشئه و مقامی که ذیل این عالم شمرده می شود، اول نشئه ی برزخ یاملکوت است که عالمی بین العالمین است(حکما از این مقام به «عالم خیال» هم یاد می کنند) و دانی ترین حضرت انسانی هم دنیاست که مقام ملک و شهادت است. در نظر عرفان اسلامی علم متناسب و مقتضی عالم ملکوت(برزخ) راجع به اعمال قالبیه و وظایف آن است که بطور خاص به کیفیت حصول محاسن اخلاق می پردازد. نشئه ی شهادت و دنیا عالم اعمال قالبیه و ظاهره ی نفس است. علم ناظر بر آن در زبان دین، عام فقه و مبادی فقه گفته می شود و در زبان حکمت و فلسفه علم الاجتماع ، آداب معاشرت و تدبیر منزل و سیاست مدن خوانده می شود.(توضیح اینکه بطور سنتی متفکران و حکمای پیشین به دسته بندی علوم می پرداختند؛ رایجترین دسته بندی از ارسطو به بعد مبتنی بود بر تقسیم سه گانه ی علم به : اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدن که در شاخه ی حکمت عملی قرار می گرفتند. فارابی نیز در احصاء العلوم از همین تقسیم بندی تبعیت می کند)
  3. اما نکته ی مهم پس از شناسایی عوالم حقیقی وجود این است که بدانیم در عرفان اسلامی این عوالم ثلاثه نه تنها با هم مرتبط اند که کاملا منطبق بر هم اند و در تاثیر و تاثرات بر یکدیگر در واقع یک عالم یکپارچه دانسته می شوند. به عبارت دیگر سه نشئه ی اصلی عالم انسانی از وجود یک موجود به نام انسان در سه صورت و سه بعد از عالم حکایت می کند. امام (ره) در اینباره می فرمایند: « تعبیر به ارتباط نیز از ضیق مـجـال و تـنـگـى قـافیه است ، باید گفت یک حقیقت داراى مظاهر و مجالى است» و در خصوص این ارتباط بین عوالم مختلف می فرمایند: «بـایـد دانـسـت کـه هـر یـک از ایـن مـراتـب ثـلاثه انسانیه که ذکر شد به طورى به هم مـرتـبـط اسـت کـه آثـار هـر یـک بـه دیـگـرى سـرایـت مـى کـنـد، چـه در جـانـب کـمـال یـا طـرف نـقـص . مـثـلا اگر کسى قیام به وظایف عبادیه و مناسک ظاهریه ، چنانچه باید و مطابق دستورات انبیاست ، نمود، از این قیام به وظایف عبودیت تاءثیراتى در قلب و روحـش واقـع شـود کـه خـلقـش رو بـه نـیـکـویـى و عـقـایـدش رو بـه کمال گذارد. و همین طور اگر کسى مواظب تهذیب خلق و تحسین باطن شد، در دو نشئه دیگر مـؤثـر شود، چنانکه کمال ایمان و احکام عقاید تاءثیر در دو مقام دیگر مى نماید و این از شـدت ارتـبـاطـى اسـت کـه بین مقامات است».
  4. بنابراین در تعریف عرفان اسلامی مناسک ظاهریه که راجع به اعمال ظاهری انسان، شیوه ی زندگی و ممشای او در زیست دنیایی است، زمینه ی تربیت روحی آدمی است و فساد در این مقام، به اقتضاء انطباق این عوالم بر هم، فساد عقیده و نظر را در پی خواهد داشت. امام(ره) در ادامه به نقد فهم کسانی چون شیخ اشراق می پردازد که در حکمت الاشراق، کمال علمی را بدون حصول کمال عملی ممکن می داند. ایشان این عقیده را باطل و قائلین به آن را محجوب از نشآت انسانی می دانند.
  5. بیش از ده سال پیش زمانی که سپهر عمومی دانشگاه ها در چنبره ی تفکر عرفی و تکثرگرای یک جریان فکری بود، یکی از محققان فلسفه اسلامی نکته ای گفت که گشایش دهنده ی فهم ما در نسبت با پرسش های فوق است. ایشان گفت زمانی فکر میکردم فلان نویسنده که شریعت را در گیرودار قبض و بسط می فهمد و با تکیه بر اشعار مشکوک الدلاله ی مولای رومی، بر بسط تجربه ی نبوی اصرار می کند، مگر چه نفوذی دارد که برخی مردم کوچه و بازار هم هر از گاهی با او همزبانی می کنند! مگر مردم کوچه و بازار هم فلسفه ی دین یا کلام جدید می خوانند! اما بعدتر فهمیدم میان این مردم با آن نویسنده هرچند در ظاهر نسبتی و ارتباطی نیست امّا هر دو در یک عالم حضور دارند. آن متفلسف، زبان دریافت حضوری همین آدمیان است. او تکثرگرایی و نسبیت در فهم و حق را تئوریزه می کند و مردمان له شده در نظامات سیاسی و اقتصادی لیبرلیستی هم از ترک شریعت و نسبیت حقیقت سخن می کنند.
  • تمام نقل قول ها از کلام امام خمینی (ره) از کتاب چهل حدیث شرح حدیث بیست و سوم است.

    ۳۲ دیدگاه ثبت شده

    1. رسول داداش بیگی /

      متاسفم از اینکه شخصیت شما به این چیزهایی که می گویید تطبیق ندارد.ایا در حال فریب مخاطبتان هستید؟ کسی که دنیا را فاسد می داند و یک چماق به دست است بهتر است راجب گرز سخنرانی کند .

      • حرف رایگان نزن آقا رسول…
        چرا چشم نداری ببینی یه جوون مثل استاد یامین پور در زمینه مسائل روز و مورد عنایت امام خامنه ای موفق داره کار می کنه.

      • آقا رسول می دونم که واستون سخته مؤدب باشید اما لطف کنید احترام خودتونو نگه دارید! اگه حرف حساب دارید مؤدبانه بزنید تا ما هم گوش کنیم و اگه هم چیزی بارتون نیست پس لطفا ساکت شید و شما گوش کنید!

    2. ممنون مطلب خیلی عالیی بود.
      خیلی وقت بود در ارتباط بین این دو مطلب با خودم فکر میکردم ولی الان که اینجا میبینم برایم جالب بود
      موفق باشید یاحق

      • بسیجی اهل جهاد است.جنگی درون ما بر پاست .کربلایی درون ماست پس باید دید چکار میکنیم ایا دست و پا و گوش و چشممان میشود اصحاب الحسین یا اصحاب الیزید .
        اگر نشئه باطن با ظاهر در ارتباط است پس هر کس باطنش قویتر و پاکیزه تر شد در موقع مرگش عالم را بیشتر تکان میدهد شهید احمدی روشن چرا اینقدر دلها را سوزاند،همسر شهید احمدی روشن میگویند:دیداری با ایت الله خامنهایی داشتم اقا فرمودند:هر جا نگاه میکنیم اثری از این شهید میبینم معلوم میشود اخلاص بالایی داشته.در جایی دیگر همسر شهید میگویند:میخواستیم برویم جنوب شهید گفت اخلاص ندارم نمی ایم.شما نگاه کنید شهید همه جا در جنگ با نفسش بود تا شهید شد و عطرش دنیا را برداشت.نشئه باطن با نشئه ظاهر در ارتباط مستقیم است.
        امام خمینی هم عارف است هم مجاهد.
        چقدر خوبه حالا که تا اینجا اومدیم،اگه شخص رو فبول نداریم جای توهین حداقل روی مطلب فکر کنیم .

    3. چندین بار سعی کردم و شروع به خواندن کتاب چهل حدیث امام(ره) نمودم ولی از چندین صفحه بیشتر نتونستم جلو برم. همین یک کتاب ایشان کافی است برای اثبات مقام علمی و عرفانی ایشان، هرچند نیاز به اثبات ندارند!!!

    4. روشن فکر واقعی
      کلیپی زیبا از شبکه نصر با صدای یوسفعلی میرشکاک
      http://www.nasrtv.com/modules/video/singlefile.php?cid=15&lid=7745

    5. سلام . همینکه آقای یامین پور نظر شمارو تأیید کردند یعنی اونقدر شجاعت دارند که به نظر مخالفین توجه کنند . یعنی برای نظر شما ارزش قائل شدند .
      برخلاف امثال شما که فقط حرف از آزادی و … می زنید اما وقتش که برسه به هبچ چیز توجه ندارید . اصلاً من دارم با کی حرف میزنم ؟؟
      با مدفوع سگ اگر حرف بزنم عاقلانه تره تا اینکه بخام با تو و همبسترات حرف بزنم !

      • سلام.
        یادمان نرود: ادبـــــ ، ادبــــــ ، ادبـــــ …

        هر هدفی داریم، بدون رعایت احترام و اخلاق و ادب به آن نخواهیم رسید…
        حواسمان باشد…

        یا حق.

    6. این رو هم بگو که آقای لالاش بیگی !
      تو و امثال تو اگر قدرت داشته باشید ، گرز که هیچ ! مخالفین و منتقدین خودتون رو مثله میکنید ! چون وحشی گری و بی ناموسی تو خون تونه

    7. سبک زندگی:
      سُئِلَ الصّادِقُ عن مَکارِمِ الاَخلاقِ فَقالَ: العَفوُ عَمَّن ظَلَمَکَ وَ صِلَةُ مَن قَطَعَکَ وَ إعطاءُ مَن حَرَمَکَ وَ قَولُ الحقِّ وَ لَو عَلَی نَفسَکَ

      از امام صادق علیه السلام درباره مکارم اخلاق سوال شد، فرمود: گذشت از کسی که به تو ظلم کرده، ارتباط با کسی که با تو بریده، عطا به آنکه تو را محروم ساخته و گفتن حق اگرچه به ضرر خودت باشد.

      وسائل الشیعه ج ۱۵ ص ۱۹۹

    8. سلام
      شنیدم که طبق قانون درج لینک سایتهای فیلتر شده در سایتها و … غیر قانونیه

      ؟؟؟

    9. فعالیت سیاسی از نگاه اخلاق و پاسخ به شبهه

      “جلسات اخلاقی چه ارتباطی با مسائل سیاسی دارد؟”
      را در وب سایت آی شلوغ بخوانید.

    10. م.طاهری /

      پیگیر این بحث هستم و استفاده می کنم.
      ممنون

      خدا رحمت کند حضرت امام را.

    11. ابراهیم پاسدار /

      فکر میکنید انسان احمق چه چبزهایی را ندید می گیرد؟چه چیزهایی را ندید می گیرد؟دیدهام دوستان و همفکران محترم شما بارها مخالفین خود را احمق نامیده اند.این در جالیست که هیچ نشانهای از یک تفکر معمولی هم درشما نیست.و هیچ جامعه ای به جز کمونیستها شما را تایید نمی کند .

    12. سلام دیدگاه شما راجع به سبک زندگی از حیث جامعیت کاملا متفاوت از سایر دیدگاههاست به نظر میرسه با این نگاه عمیق به مقام و منزلت انسانی وجایگاه انسان نه فقط در نشئه ی طبیعت بلکه در کل عوالم وجودی میشه به سبک زندگی اسلامی مطابق با فطرت انسانی رسید. ازین که برای مخاطبانتون دیدگاههای تامل برانگیز وعرفانی و حکمی عنوان میکنیدمتشکرم

    13. علی رضا /

      ولایتی همچنین پس از پایان سخنان خود به سوال برخی از حاضران نیز پاسخ گفت.

      وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه وقتی مصر اعلام می کند، الگوی ما الگوی انقلاب اسلامی نیست چرا اقدام به نوشتن نامه به رئیس جمهور این کشور کردید و آنان را به الگو برداری از انقلاب و ولایت فقیه توصیه کردید، گفت: این نامه ابتدا به ساکن نبود و پس از نامه ی عده ای گریختگان از نظام به محمد مرسی نوشته شد.

      مشاور رهبری در این باره توضیح داد: نویسندگان آن نامه – که ادعای علم و روشنفکری دارند – در آن نامه به مصری ها توصیه به سکولاریسم کردند. وقتی آن نامه صادر شد، رسانه های منطقه ای آن را تبلیغ کردند و بالاخره بگونه ای القا می کردند که طرفداران این حکومت (نظام اسلامی) در ایران افرادی متحجر هستند و افراد اهل فکر با این حکومت مخالفند.

      وی افزود: از این رو بنده و جمعی از افراد شاخص مانند آقای دکتر دینانی که اعتقاد به این نظام داریم، این نامه را امضا کردیم و به آنان نوشتیم نظامی که نجات بخش است، همین نظام است، و آنان هم با آن مشکلات راهشان همین است؛ چه بخواهند قبول کنند، چه نخواهند، شنونده باید عاقل باشد.

    14. داداش بیگی /

      مردم معتقدند سیاستمداران فعلی دولت که از قضا تماما خود را منسوب به اسلام می دانند و ظاهرشان هم این را تایید می کند…به دروغگویی متوسل می شوند ایا این ها جز تعالیم مذهبی ماست؟ایا خود اقای یامین پور حاضر است کاملا راستگویی را که ساده ترین نکته سبک زندگی دینی است را رعایت نماید؟

    15. سلام وحید جان بسیار سایت خوبی درست کردی … خدا خیرت بده

    16. حسن پور روحانی /

      برایم جالب بود که معلم اخلاق کامنت زننده کاربر هوادارش را تایید می کند.شرم بر این اخلاق!!!!!!

    17. داداش بیگی /

      خصوصیت عمده و مشترک کسانی که خود را پیروولایت می نامند توهم بی اندازه بزرگ است.اقای یامین پور کامنت شامل بد ترین توهین
      را تایید کردی ولی پاسخ ممن را که ناسزا نداشت را تایید نکردی !!!
      لعنت بر تو که ذاتت اپشیزی ارزش ندارد.تو و هم فکرانت هر گز لیاقت درس گرفتن از تجربیات را مدارید و مثل زالواز خون مردم تغذیه می کنید.
      شما فکر می کنید که سالمترین ادم روی زمین ولایتمداران هستند و مردم نرمالی که پاچه خوار پیرمرد روحانی نیستند انقدر فاسدند که حدی ندار در حالیکه امروز حقیقتبردنیاومردم ایران روشناست
      کثیف ترین موجود شما هستید.

    18. سلام…
      خدا قوت…
      دعوتید :
      ————————————————-
      .:: حیای سایپا کجا رفته…؟! ::.
      http://fenjanegraphic.mihanblog.com/post/95
      ————————————————-
      انتقاد و پیشنهاد هم فراموش نشه…
      منتظریم…
      یا علی

    19. کهنه زخم /

      سلام
      نمیدونم منو یادته یا نه.همون که اولین بار به حَجِّت گیر داد(در وبلاگ کیستی ما) بعد هم بنده را به جرم منتقد و مخالف بودن با احمدی نژاد مورد الطافتون (از جمله ضدیت با نظام و ولایت فقیه) قرار دادید…
      ظاهراً بعدش هم دیگه بنا را بر سکوت گذاشتید….
      یامین پور عزیز….
      من هنوز هم سرباز کوچیک نظامم هستند (البته نیاز به این ندارم که امثال شماها تأیید و یا قبولم داشته باشید) نمیگم ذات احمدی نژاد رو شناخته بودم، اما رفتارامروزش برام قابل پیشبینی بود. چند روز پیش به یکی از دوستانی که عقایدش نزدیک به شماست مباحث ۳ سال پیش را یادآوری می کردم و اون بنده خدا هم سکوت اختیار کرده بود. شما هم همینطور….
      اما سکوت اون بنده خدا از سر ناچاری و زود قضاوت کردنش بود… سکوت شما را نمیدونم به چه معناست. خیلی سر زدم به وبت تا ببینم موضعت در رابطه با جریانات اخیر چیه اما انگار نمیخوای موضعت رو مشخص کنی واقعاً ولایتمداری و یا شیفته احمدی نژاد که در مواقع خاص سکوت میکنی (مثل قهر و خونه نشینی بچه گانه این آقا)…
      به هر حال ….. خیلی مشتاقم در رابطه با مباحث مذکور موضعت رو بدونم و نوشته هات رو بخونم… زیاد منتظرم نذار
      راستی نمیدونی چرا من هر موقع احمدی نژاد رو میبینم یاد طبرزدی (مدیر مسئول نشریه پیام دانشجوی بسیجی) میافتم. یادته که اولین کسی که عبارت “امام” را برای آقا بکار برد ایشون بود؟ راستی به کجا داریم میریم؟!
      والعاقبه للمتقین و السلام علی من اتبع الهدی و دین الحق

      • دانشجوی بسیجی /

        تو مزدور موسوی و سایر فتنه گرها هستی
        بیخود هم ژست دلسوز بخودت نگیر آشغالهایی چون شماها رو باید به زباله دانی تاریخ انداخت.
        احمدی نژاد پیرو واقعی ولایت هست و خواهد بود و پوزه شما آدمهای منافق رو به خاک میمالونه

    20. سوالی که قبلا داشتم و شما فضایش رو فراهم کردین اینه که بنا بر این کلام نورانی امام راحلمان که قیام به وظایف عبادیه > عقاید رو به کمال میره،وفساد در مناسک عبادیه > فساد عقیده و نطر رو در پی داره .
      ایا در سیاست هم کسانی که فساد در عقیده دارند هم این مطلب برایشان وارد است ؟

    21. سلام به همه حق گویان و حق جویان. آقای داداش بیگی، شما نماینده چند درصد از مردم هستید که می گویید مردم معتقدند که سیاستمداران فعلی دولت به دروغگویی متوسل می شوند؟ آیا راستگویی فقط برا دیگران خوبه؟ أتأمرون الناس بالبر و تنسون أنفسکم؟ حتی سؤالی که از آقای یامین پور پرسیدید غیر اخلاقی و مملو از تهمته.
      انسانهای حقیقت طلب کسانی هستند که شکمشون از حرام پر نشده و مطمئنا به حقیقت می رسند. دلیل اصلی محبوبیت افرادی مثل دکتر یامین پور ودیگران سخن حقی است که از زبانشون جاری میشه و کوردلان آنها رو نمی پذیرند.

    22. ماز نده به آنیم ….
      سلام[گل]
      شما به بازدید از فکرنوشت های دو دانشجوی دانشگاه امام صادق (علیه السلام)دعوتید.

      با مطلبی جدید، منتظرحضور بهاریتان هستیم.[گل
      http://www.maghalid.ir

    23. http://antimodernism.blogfa.com/
      ================================
      جنبش تسخیر مدرنیسم خفته انقلاب اسلامی
      ================================
      طاغوت از کشور ما بیرون رفته است و اما ما بسیار کم در ساختار های طاغوتی به ارث برده، شک کرده ایم. ساختار هایی که ذهن ما را مدرن و غرب زده و طاغوتی کرده اند.
      و آمریکا هیچ غلطی نمیکند ..البته اینجا منظور از امریکا، یک مرز جغرافیایی نیست یک مفهوم است

      به سبک زندگی الهی فکر کن………

    24. درود بر شما…
      قلمتان پویا إنشاءالله…
      امیدوارم همیشه در راه حق و حقیقت و بر مدار ولایت قلم بزنید و روز افزون باشند آنهایی که به حرفهایتان گوش می کنند…
      پیروز باشید.
      التماس دعا،
      یا حق.

    25. آقا وحید دست شما درد نکنه
      استفاده کردیم
      پاینده باشی و سرافراز

    ارسال دیدگاه شما

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


    5 + = 7